Kort antwoord: dit houtwoordenboek legt de termen uit die u tegenkomt bij het kopen van hout en bouwmaterialen: houtsoorten, gebruiksklassen, maten, bewerkingen en onderdelen van schuttingen en vlonders. Per term leest u wat het is, wat het voor uw project betekent en waar u verder leest.
De uitleg sluit aan op het assortiment van Houthandel Jan Sok in Meppel. Ligt een houtsoort niet op voorraad, zoals bankirai of lariks, dan staat dat erbij, met het alternatief dat wel klaarligt. Mist u een term? Vraag het ons.
Meer achtergrond: houtsoorten, duurzaamheidsklassen en grondcontact en houtmaten.
63 termen
Afhalen
Zelf ophalen op de werf aan Celsius 10 in Meppel.
Wat op voorraad ligt, neemt u dezelfde dag mee. Een aanhanger kunt u gratis lenen.
Lees meerAfstandhouder
Houdt een gelijke voeg tussen vlonderplanken.
Een voeg van 5 tot 8 mm laat water weglopen en geeft het hout ruimte om te werken.
Lees meerAnti-worteldoek
Doek op de grond tegen onkruid onder een vlonder of grind.
Leg het doek op egale grond, daarop split en dan de onderconstructie, zodat het hout niet op de grond ligt. Anti-worteldoek ligt op voorraad, per meter.
Lees meerAzobé
Zeer zwaar tropisch hardhout voor damwand, beschoeiing en zware palen.
Azobé valt in duurzaamheidsklasse 1 en houdt het lang uit in grond en zoet water. Het is zo hard dat u voorboort voordat u schroeft.
Lees meerBankirai
Tropisch hardhout, bekend van terrassen en vlonders.
Bankirai staat niet in het assortiment van Jan Sok. Voor een hardhouten vlonder liggen okan en tali op voorraad.
Lees meerBeits
Dunne, dampopen afwerking die hout kleurt en beschermt.
Beits laat de houtstructuur zien. Op Douglas en ander naaldhout buiten brengt u de eerste laag aan binnen drie maanden na montage, daarna elke twee tot vier jaar.
Lees meerBeschoeiing
Wand langs water die de oever tegen afkalven beschermt.
Een beschoeiing staat in de grond en in het water, dus gebruiksklasse 4. Kies azobé, okan, grenen geïmpregneerd voor gebruiksklasse 4, of kunststof zoals Prolock.
Lees meerBetonpaal
Betonnen schuttingpaal met sleuven voor een onderplaat en een scherm.
Betonpalen rotten niet. Er zijn tussen-, hoek- en eindpalen; in de sleuf schuift u een betonnen onderplaat, met het houten scherm erboven. Ze zijn zwaar, dus plaats ze met twee personen.
Lees meerBetonpoer
Betonnen blok onder een paal of staander, zodat het hout niet in de natte grond staat.
Met een poer kunt u Douglas en ander hout dat niet in de grond hoort toch als paal of staander gebruiken.
Lees meerBezorging
Hout thuis of op de bouwplaats laten brengen, door heel Nederland.
Vrachtwagenlevering kost € 100 excl. btw. Boven € 2.500 bezorgen wij gratis, behalve op de Waddeneilanden.
Lees meerComposiet
Mengsel van houtvezels en kunststof, onder meer voor vlonderplanken.
Composiet rot niet en hoeft niet geolied te worden, maar zet uit bij warmte en kan in de zon heet worden. Jan Sok voert geen composiet. Voor een vlonder liggen hardhout, Douglas en geïmpregneerd grenen op voorraad.
Lees meerCumaru
Zwaar tropisch hardhout met een warme bruine kleur.
Cumaru valt in duurzaamheidsklasse 1. Jan Sok heeft het niet op voorraad. Voor een hardhouten vlonder liggen okan en tali klaar.
Lees meerDamwand
Wand van planken of kunststof panelen die de grond langs water tegenhoudt.
Damwand houdt grond tegen langs sloten, vijvers en hoogteverschillen. Gebruikelijk zijn azobé, grenen geïmpregneerd voor gebruiksklasse 4, of een kunststof systeem zoals Prolock.
Lees meerDouglas
Naaldhout met een warme roodbruine kleur, voor schuttingen, overkappingen, rabat en tuinhuizen.
Douglas (Pseudotsuga menziesii) heeft kernhout in duurzaamheidsklasse 3. Het hoort boven de grond: zet palen op betonpoeren of paalhouders. Impregneren onder druk werkt slecht, omdat het kernhout het middel nauwelijks opneemt.
Lees meerDuurzaamheidsklasse
Maat voor hoe goed kernhout van nature tegen schimmels kan, van klasse 1 tot 5 (EN 350).
Klasse 1 is zeer duurzaam (meer dan 25 jaar), klasse 5 niet duurzaam (minder dan 5 jaar). Het is een eigenschap van de houtsoort. Verwar het niet met de gebruiksklasse, die de plek beschrijft waar het hout komt.
Lees meerEiken
Sterk, decoratief loofhout voor balken, planken en zichtwerk.
Het kernhout van eiken valt in duurzaamheidsklasse 2. Eiken bevat looizuur: gebruik RVS-schroeven, anders ontstaan zwarte vlekken.
Lees meerEN 350
Europese norm die houtsoorten indeelt in duurzaamheidsklasse 1 tot 5.
EN 350 gaat over de houtsoort. De plek waar het hout komt staat in een andere norm, EN 335 (gebruiksklasse).
Lees meerFijnbezaagd
Hout met een licht ruw zaagoppervlak, vaak voordeliger dan geschaafd.
Fijnbezaagd hout neemt beits goed op. Het wordt veel gebruikt voor schuttingen, de steigerhout-look en constructies.
Lees meerFSC
Keurmerk voor hout uit verantwoord beheerde bossen.
Of een product FSC-gecertificeerd is, staat bij het product.
Lees meerGebruiksklasse
Klasse 1 tot 5 die beschrijft hoe vochtig de plek is waar het hout komt (EN 335).
Gebruiksklasse 1 en 2: binnen, droog tot licht vochtig. Gebruiksklasse 3: buiten, boven de grond. Gebruiksklasse 4: in de grond of permanent in zoet water. Gebruiksklasse 5: zout water. Kies hout waarvan de duurzaamheidsklasse of impregnatie bij die plek past.
Lees meerGeïmpregneerd
Hout waarin onder druk een beschermend middel is geperst, voor gebruik buiten.
Bij impregneren in een vacuüm-drukketel dringt het middel in het spinthout. Groen of bruin geïmpregneerd grenen gebruikt u boven de grond, of in de grond als het voor gebruiksklasse 4 is behandeld. Behandel zelf gezaagde kopse kanten na.
Lees meerGeschaafd
Hout met vlakke, gladde zijden en een strakke maat.
Geschaafd hout is na het zagen glad gemaakt. Het oogt strakker en splintert minder, handig voor zichtwerk zoals rabat, kozijnen en tuinmeubels. De maat valt iets kleiner uit dan de zaagmaat.
Lees meerGevelbekleding
Houten buitenkant van een huis, schuur of tuinhuis.
Rabat of verticale delen op regelwerk. Een geventileerde ruimte achter het hout laat het drogen en verlengt de levensduur.
Lees meerGK1
Binnen en droog.
Hout dat droog blijft, zoals binnenwanden, kasten en vloeren.
Lees meerGK2
Onder dak, waar af en toe vocht of condens kan komen.
Bijvoorbeeld een kapconstructie of een onverwarmde schuur. Het hout wordt niet nat van regen.
Lees meerGK3
Buiten boven de grond: regen wel, grondcontact niet.
Gevelbekleding, schuttingplanken en vlonderplanken op een onderconstructie. Douglas en lariks horen in deze klasse.
Lees meerGK4
In de grond of permanent in zoet water.
Palen, beschoeiing en damwand. Kies hardhout in duurzaamheidsklasse 1 of 2, of grenen dat is geïmpregneerd voor gebruiksklasse 4.
Lees meerGrenen
Naaldhout dat impregneermiddel goed opneemt: de basis van groen geïmpregneerd tuinhout.
Grenen laat zich onder druk diep impregneren. Geïmpregneerd voor gebruiksklasse 4 mag het in de grond, bijvoorbeeld als schuttingpaal. Onbehandeld grenen hoort binnen of onder dak.
Lees meerGrondcontact
Hout dat de grond raakt: de zwaarste situatie voor hout.
Dat is gebruiksklasse 4. Kies hardhout in duurzaamheidsklasse 1 of 2, of grenen geïmpregneerd voor gebruiksklasse 4. Douglas, lariks en vuren horen erboven.
Lees meerHalfhouts
Verbinding waarbij twee balken elk tot de halve dikte zijn uitgezaagd en over elkaar vallen.
Samen zijn de balken op de kruising even dik als één balk. Veel gebruikt in overkappingen, pergola's en tuinhuizen, vastgezet met schroeven of bouten.
Lees meerHardhout
Zwaar, duurzaam loofhout voor vlonders, beschoeiing en palen.
Tropisch hardhout zoals azobé, okan en tali valt in duurzaamheidsklasse 1 of 2 en kan in de grond en in zoet water. Het is duurder dan Douglas of grenen, maar heeft geen behandeling nodig om lang mee te gaan.
Lees meerHart-op-hart
Afstand van het midden van de ene paal of balk tot het midden van de volgende.
Bij schermen van 180 cm rekent u met circa 1,80 m hart-op-hart. Meet het scherm na voordat u palen zet.
Lees meerKD
Hout dat in een droogkamer is gedroogd.
KD-hout heeft een lager en voorspelbaarder vochtgehalte dan vers gezaagd hout. Het krimpt en scheurt daardoor minder na verwerking.
Lees meerKOMO
Nederlands keurmerk voor bouwproducten.
Voor hout gaat KOMO onder meer over verduurzaamd (geïmpregneerd) hout dat aan vastgestelde eisen voldoet.
Lees meerKopse kant
Het korte uiteinde van een plank of balk, waar water het snelst intrekt.
Behandel zelf gezaagde kopse kanten met beits, olie of een kopse-kantenwas. Daar begint rot het eerst.
Lees meerLariks
Harsrijk naaldhout, bekend van gevels en schuttingen boven de grond.
Lariks valt in duurzaamheidsklasse 3 tot 4 en hoort niet in de grond. Jan Sok voert geen lariks. Douglas is het vergelijkbare naaldhout dat wel op voorraad ligt.
Lees meerLoofhout
Hout van loofbomen, zoals eiken, beuk en de tropische hardhoutsoorten.
Loofhout varieert van zacht (populier) tot zeer hard (azobé). Buiten werkt alleen een soort met de juiste duurzaamheidsklasse.
Lees meerLuchtgedroogd
Hout dat buiten in de lucht is gedroogd en vochtiger is dan KD-hout.
Luchtgedroogd hout (AD) bevat meer vocht dan ovengedroogd hout. Laat het voor binnenwerk eerst een paar dagen acclimatiseren, anders krimpt het na verwerking.
Lees meerm²
Oppervlakte: lengte × breedte, de basis voor vlonders en gevels.
Tel bij vlonders en gevels 5 tot 10% extra voor zaagverlies en passtukken.
Lees meerm³
Inhoudsmaat voor hout: lengte × breedte × dikte in meters.
Een balk van 75 × 200 mm en 4 m lang is 0,075 × 0,2 × 4 = 0,06 m³.
Lees meerNaaldhout
Hout van naaldbomen, zoals vuren, grenen, Douglas en lariks.
Naaldhout is licht en goed te bewerken. Het meeste tuin- en bouwhout is naaldhout.
Lees meerOlie
Trekt in het hout en houdt de kleur warm, vooral op vlonders.
Opnieuw oliën doet u als water niet meer op het hout parelt, niet op een vaste beurt per jaar.
Lees meerOnderconstructie
Regels en balken onder vlonderplanken.
De onderconstructie moet ventileren en waterpas liggen. Als die rot of doorbuigt, gaat de vlonder mee.
Lees meerOnderplaat
Betonnen plaat onder het scherm die het hout van de grond houdt.
Een onderplaat voorkomt dat schermen of planken de natte grond raken. Grijze en antraciet onderplaten van 184 cm liggen op voorraad.
Lees meerOnderregel
Balk onder vlonderplanken die het dek draagt.
De hart-op-hartafstand van de onderregels bepaalt of planken doorbuigen: meestal 40 tot 50 cm, afhankelijk van de plankdikte.
Lees meerOp maat zagen
Jan Sok zaagt balken, planken, latten, palen en plaatmateriaal op maat in Meppel.
Stuur een maatlijst of schets. U krijgt een gratis zaaglijst met prijsindicatie, meestal binnen 1 tot 2 werkdagen.
Lees meerOverkapping
Dak in de tuin op staanders, zonder dichte wanden.
Een overkapping bestaat uit staanders, dakbalken en dakbedekking. Douglas is een veelgekozen houtsoort. Zet de staanders op poeren, niet in de grond.
Lees meerPaalmuts
Kap op de kop van een houten paal tegen inwatering.
Kopse kanten zuigen water op. Een kap of een schuin gezaagde kop laat regen aflopen.
Lees meerPergola
Open constructie van balken voor schaduw of klimplanten.
Een pergola heeft geen dicht dak.
Lees meerProlock
Kunststof damwand voor beschoeiing langs sloten, vijvers en taluds.
Prolock-panelen vormen samen een gesloten kunststof wand. Ze rotten niet en vragen vrijwel geen onderhoud.
Lees meerRabat
Horizontale planken die over elkaar vallen, voor gevels, schuren en tuinhuizen.
Rabatdelen overlappen elkaar, zodat regenwater naar buiten afloopt. Een bekende variant is Zweeds rabat.
Lees meerRVS
Roestvrij staal voor schroeven en beslag buiten.
Gebruik RVS A2 buiten en A4 bij zout water of een zwembad. Gewone stalen schroeven roesten en geven zwarte vlekken op eiken en hardhout.
Lees meerSchutting
Afscheiding rond de tuin van palen met schermen of planken.
Standaard tuinschermen zijn 180 cm breed. De palen zijn van hout of beton; een onderplaat houdt het hout van de grond.
Lees meerSnijverlies
Extra materiaal voor zaagsnedes en passtukken, meestal 5 tot 10%.
Bestel bij vlonderplanken en latten iets meer dan de netto maat.
Lees meerTand en groef
Plankprofiel met een tand aan de ene en een groef aan de andere kant, die in elkaar schuiven.
Tand-en-groefplanken sluiten aan zonder open naad. Ze worden gebruikt voor binnenwanden, plafonds, vloeren en dichte schuurwanden. Vlonderplanken hebben juist een open voeg nodig, zodat water wegloopt.
Terrasdrager
Verstelbare voet onder regels of tegels.
Met terrasdragers stelt u hoogte en afschot in, bijvoorbeeld op een plat dak of bestaande bestrating.
Lees meerTuinpoort
Doorgang in de schutting; de paal met scharnieren krijgt de meeste belasting.
Kies voor de scharnierpaal een dikkere paal, zet die dieper of in beton, en gebruik zwaar beslag.
Lees meerTuinscherm
Kant-en-klaar paneel tussen twee palen, meestal 180 cm breed.
Reken met een paalafstand van circa 1,80 m hart-op-hart en meet het scherm na voordat u de palen zet.
Lees meerVergrijzen
Onbehandeld hout wordt in zon en regen zilvergrijs: normaal, geen rot.
Vergrijzen zit alleen aan het oppervlak. Wilt u de kleur houden, behandel het hout dan met beits of olie.
Lees meerVlonder
Terrasvloer van planken op een onderconstructie boven de grond.
Onder een vlonder hoort ventilatie, zodat het hout kan drogen. Gangbaar zijn hardhout, Douglas en geïmpregneerd grenen.
Lees meerVlonderplank
Plank voor een terras of steiger, vaak met groeven.
De groeven geven wat grip en voeren water af. Reken het aantal uit met de m² van het terras en de plankbreedte plus voeg.
Lees meerVuren
Licht, voordelig naaldhout voor binnenwerk, regelwerk en constructies die droog blijven.
Vuren valt in duurzaamheidsklasse 4. Buiten gebruikt u het onder dak, of groen geïmpregneerd boven de grond. Voor palen in de grond kiest u grenen dat is geïmpregneerd voor gebruiksklasse 4, of hardhout.
Lees meerWerking
Hout zet uit en krimpt met het vocht in de lucht.
Laat speling tussen planken en zet hout niet te strak vast, anders scheurt of trekt het krom.
Lees meer